Raad van Europa kiest voor intersekserechten

De Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa[1] heeft in een resolutie opgeroepen een einde te maken aan de non-consensuele onnodige ‘normaliserende’ medische behandeling van intersekse kinderen[2].

In resolutie 2191 (2017)  roept de parlementaire vergadering van de Raad van Europa (PACE) de lidstaten op de non-consensuele onnodige ‘normaliserende’ medische behandeling van intersekse personen te verbieden[2]. Behalve in situaties waarin het leven van een kind onmiddellijk gevaar loopt, moet iedere behandeling die tot doel heeft de geslachtskenmerken van intersekse kinderen te veranderen, worden uitgesteld tot het kind zelf kan beslissen. Verder wordt in de resolutie erkend dat bewustwording bij zowel gezondheidswerkers als de samenleving noodzakelijk is, en worden de lidstaten van de Raad van Europa opgeroepen intersekse personen die slachtoffer zijn van non-consensuele onnodige medische behandelingen een schadevergoeding toe te kennen.

Het is de eerste keer dat een dergelijke resolutie op zo’n hoog politiek niveau is aangenomen. De rapportage en de resolutie, waar rapporteur Piet De Bruyn een jaar aan heeft gewerkt, was eerder al met algemene stemmen aangenomen door de Commissie voor Gelijkheid en Non-discriminatie van de Raad van Europa.

Voor de Europese intersekse-organisaties verenigd in OII Europe is de resolutie een belangrijke overwinning. Volgens Miriam van der Have, co-voorzitter van OII Europe en tevens directeur van NNID, wordt steeds duidelijker dat de huidige medische inzichten tot ernstige schendingen van de mensenrechten leiden: “Het is goed dat de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa zo duidelijk stelling neemt en opkomt voor intersekse personen. De volgende stap is dat de regeringen van Europese landen deze bescherming ook in wetgeving gaan opnemen.”

De nu aangenomen resolutie is het logische vervolg op de in 2013 aangenomen resolutie 1952 (2013) over het recht van kinderen op lichamelijke integriteit[4] en de in 2015 gepubliceerde aanbevelingen van de Commissaris voor de Mensenrechten van de Raad van Europa, Nils Muižnieks[5]. In resolutie 1952 (2013) worden de lidstaten al opgeroepen “verder onderzoek te verrichten om kennis over de specifieke situatie van intersekse personen te vergroten, ervoor te zorgen dat niemand aan onnodige medische of chirurgische behandelingen wordt onderworpen die cosmetisch zijn in plaats van vitaal voor de gezondheid tijdens de kindertijd, de lichamelijke integriteit, autonomie en zelfbeschikking voor de betrokkenen te waarborgen, en gezinnen met intersekse kinderen voldoende begeleiding en ondersteuning te bieden”.

NNID is onlangs samen met enkele interseksegroepen het overleg gestart met gezondheidswerkers en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport om ook in Nederland op rechten gebaseerde hulp aan intersekse personen te realiseren. Het afgelopen jaar hebben de Verenigde Naties de Nederlandse overheid al een aantal malen gewezen op de noodzaak hiervan.[URL]

Oproep in de resolutie

In het licht van het verdrag van Oviedo[3], de toepasselijke aanbevelingen gemaakt in Resolutie 1952 (2013)[4], de aanbevelingen van de Commissaris van de Mensenrechten van de Raad van Europa[5], en de talrijke aanbevelingen van de VN Verdragsorganisaties [6], roept de Algemene Vergadering de lidstaten op:

7.1 met betrekking tot het effectief beschermen van het recht van kinderen op lichamelijke integriteit en lichamelijke autonomie en om intersekse mensen in staat te stellen voor deze rechten op te komen:

7.1.1. verbied medisch onnodige sekse-“normaliserende” chirurgie, sterilisatie en andere behandelingen die op intersekse kinderen worden uitgeoefend zonder hun geïnformeerde toestemming;
7.1.2. verzeker dat, behalve in situaties waarin onmiddellijk levensgevaar bestaat, elke behandeling die de geslachtskenmerken van het kind, met inbegrip van hun gonaden, genitaliën of inwendige geslachtsorganen, verandert, wordt uitgesteld tot het moment dat het kind in staat is deel te nemen aan de beslissing, gebaseerd op het recht op zelfbeschikking en op het beginsel van vrije en geïnformeerde toestemming;
7.1.3. bied alle intersekse mensen gezondheidszorg die wordt aangeboden door een gespecialiseerd multidisciplinair team dat een holistische en patiëntgerichte aanpak heeft en niet alleen bestaat uit medische professionals maar ook andere relevante professionals zoals psychologen, maatschappelijk werkers en ethici, en gebaseerd op richtlijnen ontwikkeld door intersekse-organisaties en de betrokken professionals;
7.1.4. verzeker dat intersekse mensen in hun gehele leven daadwerkelijk toegang hebben tot de gezondheidszorg;
7.1.5. verzeker dat intersekse mensen volledige toegang hebben tot hun medische dossiers;
7.1.6. verstrek uitgebreide en actuele training voor deze aangelegenheden aan alle medische, psychologische en andere betrokken beroepsbeoefenaars, met daarin een duidelijke boodschap dat intersekselichamen het resultaat zijn van natuurlijke verschillen in geslachtsontwikkeling en als zodanig niet moeten worden aangepast;

7.2. met het oog op intersekse mensen, hun ouders en de mensen om hen heen hulp te bieden bij het omgaan met de uitdagingen die, onder meer, door optreden door de sociale houdingen ten aanzien van variaties in geslachtskenmerken:

7.2.1. verzeker dat adequate psycho-sociale ondersteuningsmechanismen voor intersekse mensen en hun families gedurende hun hele leven beschikbaar zijn;
7.2.2. ondersteun maatschappelijke organisaties die werken aan het doorbreken van de stilte rond de situatie van intersekse mensen en een omgeving creëren waarin intersekse mensen zich veilig voelen om openlijk over hun ervaringen te spreken;

7.3. met betrekking tot burgerlijke staat en juridische erkenning van het geslacht:

7.3.1. verzeker dat wetten en praktijken die betrekking hebben op de registratie van geboorten, met name wat betreft het vastleggen van het geslacht van een pasgeborene, het recht op het privéleven volledig respecteren door voldoende flexibiliteit te bieden om in de situatie van intersekse kinderen te handelen zonder dat ouders of medische professionals gedwongen zijn de intersekse status van een kind onnodig te onthullen;
7.3.2. vereenvoudig juridische procedures voor erkenning van het geslacht in overeenstemming met de aanbevelingen die de Vergadering heeft aangenomen in resolutie 2048 (2015)[URL] en verzeker met name dat deze procedures voor iedereen snel, transparant en toegankelijk zijn op basis van zelfbeschikking;
7.3.3. verzeker, ongeacht waar geslachtsclassificaties door de overheid worden gebruikt, dat een reeks opties beschikbaar is voor iedereen, inclusief intersekse mensen die zich niet als mannelijk of vrouwelijk identificeren;
7.3.4. overweeg om de registratie van sekse op geboortecertificaten en andere identiteitsdocumenten voor iedereen optioneel te maken;
7.3.5. verzeker dat intersekse mensen, overeenkomstig het recht op eerbiediging van het privéleven, niet worden uitgesloten van het aangaan van een geregistreerd partnerschap of huwelijk, of van het in een dergelijk partnerschap of huwelijk blijven als gevolg van de wettelijke erkenning van hun geslacht;

7.4. met betrekking tot de bestrijding van discriminatie tegen intersekse mensen, verzeker dat wetgeving tegen discriminatie effectief van toepassing is op en bescherming biedt aan intersekse mensen door geslachtskenmerken als een specifieke grond in alle antidiscriminatiewetgeving op te nemen en/of door bewustwording te creëren onder advocaten, politie, aanklagers, rechters en alle andere relevante beroepsbeoefenaars alsook intersekse personen voor de mogelijkheid om discriminatie tegen hen aan te pakken op de discriminatiegrond geslacht, of op een ‘andere’ (niet gespecificeerde) grond waarbij de lijst van dicriminatiegronden in relevante nationale anti-discriminatie bepalingen niet-uitputtend zijn;

7.5. verzamelen van meer gegevens en het uitvoeren van verder onderzoek naar de situatie en rechten van intersekse mensen, met inbegrip van de effecten op de lange termijn van sekse- “normaliserende” chirurgie, sterilisatie en andere behandelingen uitgevoerd op intersekse mensen zonder hun vrije en geïnformeerde toestemming, en in samenhang hiermee:

7.5.1. Onderzoek de schade die is veroorzaakt door invasieve en/of onomkeerbare sekse-“normaliserende” behandelingen die in het verleden op individuen zonder hun toestemming zijn uitgevoerd en overweeg het toekennen van schadevergoeding, eventueel via een specifiek fonds, aan indiviuen die hebben geleden als gevolg van een dergelijke behandeling die zij hebben ondergaan;
7.5.2. houd om een volledig beeld te krijgen van de huidige praktijk een overzicht bij van alle interventies die worden uitgevoerd op de geslachtskenmerken van kinderen;

7.6. Voer campagnes uit om zowel professionals als de publieke opinie bewust te maken van de situatie en de rechten van intersekse mensen.

(niet-geautoriseerde vertaling NNID)

  1. In het Engels PACE – Parliamentary Assembly of the Council of Europe [URL]
  2. Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa. Resolution 2191 (2017) – Promoting the human rights of and eliminating discrimination against intersex people. Strasbourg: Raad van Europa, 2017. [URL]
  3. De volledige naam van het Verdrag van Oviedo luidt ‘Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de waardigheid van het menselijk wezen met betrekking tot de toepassing van de biologie en de geneeskunde’ [PDF]
  4. Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa. Resolution 1952 (2013) – Children’s right to physical integrity. Strasbourg: Raad van Europa, 2013. [PDF]
  5. Agius S. Human Rights and Intersex People. Issue Paper. Strasbourg, France: Council of the Europe – Commissioner for Human Rights, 2015. [PDF]

Rapporteur Piet de Bruyn.

Comments

comments